Meiose vindt plaats in de geslachtsorganen van zowel mannen (in de teelballen) als vrouwen (in de eierstokken). Het is een celdelingsproces waarbij gameten, oftewel voortplantingscellen, worden geproduceerd. Wanneer de gameten samensmelten (dus wanneer een eicel samensmelt met een zaadcel), ontstaat hieruit een zygoot, oftewel een bevruchte eicel.

Tijdens meiose bij de mens, verandert een cel met 46 chromosomen (2n cel) in een cel met 23 chromosomen (n cel). Om deze reden wordt meiose ook wel reductiedeling genoemd. Meiose wordt soms in de war gebracht met mitose, wat gewone celdeling is.

Hoe gaat meiose in zijn werk?

Meiose bestaat uit twee delingen genaamd meiose 1 en meiose 2. Hieronder worden beide delingen toegelicht.

Meiose 1

In de eerste fase van meiose 1, is er sprake van een verdubbeling van chromosomen in de cel. De chromosomen worden als het ware gekopieerd. Deze kopieën, of homologe chromosomen, zijn aan elkaar gekoppeld. De plek waar deze aan elkaar gekoppeld zijn wordt het centromeer genoemd. Vervolgens worden de chromatiden naar het midden van de cel verplaatst. Hier komen de homologe chromosomen van de vader en moeder tegenover elkaar te liggen. Nu kan crossing-over tot stand komen, waarbij de genen van de vader en moeder worden uitgewisseld tussen beide chromosomen.

De hieruit ontstane recombinante chromosomen bevatten genen van beide ouders. Dit betekent dat ieder chromosomenpaar een unieke combinatie bevat van moederlijke en vaderlijke allelen. Uiteindelijk zullen deze hybride chromosomen in de geslachtscellen terechtkomen. Bij mensen zal per chromosomenpaar ongeveer drie keer een crossing over plaatsvinden.

De chromosomen worden door middel van de spoeldraden willekeurig aan iedere kant van de cel geplaatst. Er vindt celdeling plaats waarna er twee haploïde cellen overblijven. De dochtercellen bevatten nu dus één chromosoom van de vader, of één chromosoom van de moeder. Deze chromosoom bevat echter wel allelen van beide ouders vanwege de crossing over die eerder plaatsvond.

Meiose 2

Wanneer meiose 1 is voltooid, begint er een tweede deling genaamd meiose 2. Binnen beide dochtercellen bewegen de chromosomen wederom naar het midden van de cel. Hoewel de cel al haploïd is, bestaat ieder chromosoom nog wel uit twee chromatiden. De spoeldraden trekken de chromatiden weer bij elkaar vandaan. Vervolgens delen de twee dochtercellen zich opnieuw. Nu zijn er vier haploïde dochtercellen met ieder 23 chromosomen die allemaal uit één chromatide bestaan.

Uit de moedercel ontstaan na twee meiotische delingen bij vrouwen één rijpe eicel en drie poollichaampjes. De poollichaampjes nemen overgebleven erfelijk materiaal op dat niet is opgenomen door de rijpe eicel. Bij mannen ontstaan vier zaadcellen die ieder de helft van het aantal chromosomen bevatten.

Verschillen meiose en mitose

Omdat meiose en mitose (een proces dat te maken heeft met de groei van organismen en weefsels) soms met elkaar worden verward staan hieronder de verschillen op een rij.

  • Bij mitose is de ligging van de chromosomen anders dan bij meiose. Ze liggen bij mitose namelijk niet paarsgewijs.
  • Door de ligging van de chromosomen worden de chromosomen op een andere manier verdeeld in de dochtercellen. Bij mitose is er sprake van één chromatide per dochtercel. Bij meiose ontvangen de dochtercellen ieder één heel chromosoom dat uit twee chromatiden bestaat, waarna een celdeling plaatsvindt
  • Bij mitose is sprake van maar één kerndeling en één celdeling. Bij meiose zijn dit twee kerndelingen en twee celdelingen.
  • Na één mitotische deling ontstaat één diploïde moedercel (2n) en twee haploïde dochtercellen (2n). Na één meiotische deling ontstaat één diploïde cel (2n). Na de tweede meiotische deling ontstaan daaruit vier dochtercellen (n).

Wil je altijd antwoord op al je vragen?

Op de app stel je direct je vraag, waarna een bijlesdocent je verder helpt. Zo wordt leren aangenamer en zullen je schoolprestaties binnen afzienbare tijd verbeteren.

Oefenvragen

1. Hoeveel chromosomen heeft een gameet?
2. Hoe heet de plek waar chromosomen tot elkaar komen?

Op zoek naar een ander onderwerp?